Cara Mohon Pembahagian Pusaka Kecil (Borang A)

Sebelum tanah pusaka boleh dijual, digadai atau dimajukan, status pemilikannya perlu jelas. Selagi pusaka belum dibahagikan, tanah kekal atas nama si mati dan tiada sesiapa boleh menandatangani apa-apa perjanjian untuknya. Bagi kebanyakan keluarga, langkah pertama ialah permohonan pembahagian pusaka kecil di bawah Akta Harta Pusaka Kecil (Pembahagian) 1955 [Akta 98].

Panduan ini menerangkan siapa layak, cara mengisi Borang A, dokumen yang perlu disediakan, fi, apa berlaku di perbicaraan dan selepasnya. Maklumat umum sahaja, bukan nasihat undang-undang. Semak dengan JKPTG atau peguam untuk kes anda.

1. 1Kumpul maklumatSenarai waris, harta dan hutang, geran serta carian rasmi
2. 2Jana Borang A di MyLANDPetisyen di bawah seksyen 8 Akta 98, di www.myland.gov.my
3. 3Tandatangan di hadapan Majistret atau Pesuruhjaya SumpahMuat naik borang yang ditandatangani bersama dokumen sokongan
4. 4Notis dan perbicaraanTarikh bicara melalui Borang D; notis disampaikan kepada semua waris
5. 5Bayar fi dan terima perintahPerintah pembahagian dikeluarkan dalam tempoh 30 hari selepas perbicaraan
6. 6Daftar di pejabat tanahPempetisyen mendaftarkan perintah ke atas hak milik tanah

Apa itu harta pusaka kecil?

Menurut JKPTG (Jabatan Ketua Pengarah Tanah dan Galian Persekutuan), harta pusaka kecil ialah harta peninggalan si mati yang:

• terdiri daripada harta alih (wang, saham, KWSP, kenderaan), harta tak alih (tanah, rumah) atau kedua-duanya;
• jumlah nilainya tidak melebihi RM5 juta pada tarikh permohonan; dan
• bagi orang bukan Islam, tiada wasiat yang sah.

Had RM5 juta ini datang daripada Akta Harta Pusaka Kecil (Pembahagian) (Pindaan) 2022 [Akta A1643], yang berkuat kuasa mulai 15 Julai 2024. Sebelum itu hadnya RM2 juta, dan pusaka kecil mesti mengandungi tanah. Pindaan itu membuang syarat tanah, jadi pusaka harta alih sahaja pun kini boleh dibawa ke unit pembahagian pusaka JKPTG.

Pindaan yang sama menggantikan Pentadbir Tanah dengan jawatan baharu, Pegawai Pembahagian Harta Pusaka, yang mendengar dan memutuskan permohonan.

Pusaka kecil, Mahkamah Tinggi atau Amanah Raya?

Terdapat tiga laluan pentadbiran pusaka di Malaysia. Pilih laluan yang betul sebelum mula, supaya tidak membuang masa.

Probet ialah pengesahan mahkamah bahawa sesuatu wasiat itu sah. Surat kuasa mentadbir ialah dokumen yang melantik seseorang sebagai pentadbir harta pusaka. Pindaan 2022 juga membolehkan Pegawai Pembahagian Harta Pusaka membuat perintah pembahagian ringkas apabila harta itu harta alih sahaja dan tidak melebihi RM600,000 (seksyen 8B baharu).

Siapa boleh memohon?

JKPTG menyenaraikan pihak berikut:

• Waris si mati, contohnya balu atau duda, anak dan ibu bapa.
• Pemiutang si mati, dan pengkaveat (orang yang telah memasukkan kaveat, iaitu tuntutan berdaftar, ke atas tanah).
• Pembeli di bawah perjanjian jual beli yang sah.
• Pemegang gadaian (contohnya bank) atau pemegang pajakan.
• Amanah Raya Berhad dan Majlis Agama Islam Negeri, tertakluk kepada undang-undang negeri.

Pindaan 2022 menambah penjaga dan sahabat wakil (wakil bagi orang yang tidak dapat bertindak sendiri) sebagai pempetisyen, dan membuang penghulu serta Pegawai Penempatan daripada senarai. Jika tiada petisyen difailkan dalam masa enam bulan dari tarikh kematian, Amanah Raya atau Majlis Agama Islam boleh memfailkannya dengan persetujuan waris, pemiutang atau pembeli yang berkepentingan.

Langkah demi langkah: Borang A

1. Kumpul maklumat Senarai waris (nama, nombor kad pengenalan, hubungan, alamat), senarai harta dan anggaran nilai, senarai hutang si mati, dan salinan geran serta carian rasmi.
2. Jana Borang A di MyLAND Borang A ialah petisyen di bawah seksyen 8 Akta 98. Ia dijana secara dalam talian di www.myland.gov.my.
3. Tandatangan di hadapan Majistret atau Pesuruhjaya Sumpah Pesuruhjaya Sumpah ialah pegawai yang diberi kuasa menyaksikan dokumen bersumpah. Muat naik borang yang ditandatangani bersama dokumen sokongan.
4. Semakan dan notis perbicaraan Apabila permohonan lengkap, unit pembahagian pusaka menetapkan tarikh bicara melalui Borang D. Pempetisyen perlu menyampaikan notis kepada semua waris yang dinamakan.
5. Perbicaraan Pegawai Pembahagian Harta Pusaka mengesahkan waris, harta dan cara pembahagian.
6. Bayar fi dan terima perintah Perintah pembahagian atau surat kuasa mentadbir dikeluarkan dalam tempoh 30 hari selepas perbicaraan selesai.
7. Daftar di pejabat tanah Pempetisyen menguruskan pendaftaran perintah ke atas hak milik tanah, dan mengemukakannya kepada agensi berkaitan bagi harta alih.

Jika ada harta yang tertinggal, atau perlu menukar pentadbir, gunakan Borang P (permohonan berikutnya di bawah seksyen 17).

Dokumen yang diperlukan

Untuk dimuat naik bersama Borang A

JKPTG menyenaraikan lapan dokumen:

1. Petisyen Borang A (seksyen 8) yang lengkap dan ditandatangani
2. Salinan sijil kematian
3. Salinan kad pengenalan waris pemohon
4. Salinan sijil perkahwinan si mati atau yang setara
5. Salinan hak milik (geran) yang lengkap
6. Salinan carian rasmi daripada pejabat tanah
7. Bil atau resit cukai harta bagi harta yang melibatkan rumah
8. Dokumen terkini harta alih, contohnya penyata simpanan, sijil saham dan pemilikan kenderaan

Untuk dibawa pada hari perbicaraan (dokumen asal)

• Sijil kematian si mati dan waris yang telah meninggal dunia
• Kad pengenalan dan surat beranak semua waris
• Sijil kerakyatan atau surat kelahiran, jika ada
• Sijil perkahwinan si mati
• Hak milik atau geran tanah, atau surat perjanjian jual beli
• Sijil pendaftaran kenderaan, sijil saham, buku akaun simpanan yang dikemas kini
• Dokumen asal lain berkaitan harta si mati

Fi perintah

Menurut soalan lazim JKPTG, fi perintah dikira daripada jumlah nilai harta si mati:

Contoh hipotetikal: mengira fi perintah bagi harta RM400,000 dan harta RM3 juta

Contoh: mengira fi perintah

Harta pusaka Puan Aminah terdiri daripada sebidang tanah kampung dan wang simpanan, dengan jumlah nilai RM400,000. Nilai ini di bawah RM2 juta, jadi kadar 0.2% terpakai: RM400,000 × 0.2% = RM800.

Jika jumlah nilai ialah RM3,000,000, kadar 0.3% terpakai: RM3,000,000 × 0.3% = RM9,000.

Angka ini contoh sahaja. Nilai sebenar ditentukan oleh unit pembahagian pusaka. Kos lain seperti carian rasmi, bayaran Pesuruhjaya Sumpah dan pendaftaran di pejabat tanah adalah berasingan.

Apa berlaku di perbicaraan

Perbicaraan diadakan pada tarikh, masa dan tempat dalam Borang D. Tujuannya ialah mengesahkan siapa waris yang berhak, harta yang dituntut memang milik si mati, dan cara pembahagian.

• Waris yang tidak dapat hadir boleh mengemukakan Borang Persetujuan (Borang DDA), ditandatangani di hadapan Pesuruhjaya Sumpah, Majistret atau Pentadbir Tanah Daerah. Ruang cara pembahagian mesti diisi lengkap; borang yang tidak lengkap akan ditolak.
• Waris bawah 18 tahun tidak diwajibkan hadir; salinan kad pengenalan dan surat beranak sudah memadai.
• Ibu bapa si mati yang masih hidup juga waris, dan perlu hadir atau mengemukakan borang persetujuan.
• Jika anda seorang sahaja waris yang hadir, bawa dua saksi bebas yang mengenali si mati.
• Jika pemohon gagal hadir selepas tiga kali panggilan, permohonan akan dibatalkan.
• JKPTG menasihatkan waris berbincang dahulu tentang cara pembahagian sebelum perbicaraan.

Cara pembahagian

Bagi orang Islam, harta dibahagikan mengikut faraid, iaitu hukum pembahagian pusaka Islam. Bagi bukan Islam, Akta Pembahagian 1958 terpakai. Jika semua waris yang dewasa dan berupaya bersetuju, harta boleh dibahagikan secara muafakat, dan pegawai merekodkan persetujuan itu dalam perintah, kecuali jika ia kelihatan tidak adil atau tidak saksama.

Contoh hipotetikal: pembahagian faraid isteri dan tiga anak, dengan semakan perempat puluh

Contoh: pembahagian faraid (hipotetikal)

Encik Ahmad meninggal dunia meninggalkan isteri, dua anak lelaki dan seorang anak perempuan. Ibu bapanya telah meninggal dunia lebih awal. Menurut E-Faraid MAIS, isteri menerima 1/8 kerana ada anak. Baki 7/8 dibahagikan kepada anak-anak sebagai asabah, dengan anak lelaki menerima dua kali bahagian anak perempuan (nisbah 2 : 2 : 1).

Keputusan dalam perempat puluh: isteri 5/40, setiap anak lelaki 14/40, anak perempuan 7/40. Semak: 5 + 14 + 14 + 7 = 40. Jika jumlah harta bernilai RM400,000, bahagian isteri bernilai RM50,000, setiap anak lelaki RM140,000 dan anak perempuan RM70,000. Bahagian sebenar ditentukan semasa perbicaraan.

Perintah pembahagian atau surat kuasa mentadbir?

Selepas perintah: pendaftaran dan rayuan

Perintah pembahagian tidak memindahkan tanah dengan sendirinya. Di bawah seksyen 16 Akta 98 yang dipinda, pempetisyen perlu menguruskan pendaftaran perintah itu di pejabat tanah. Selepas didaftarkan, waris biasanya menjadi pemilik bersama dalam satu geran, masing-masing memegang syer tidak dipecahkan.

Jika anda terkilan dengan perintah, keputusan atau tindakan di bawah Akta 98, anda boleh merayu ke Mahkamah Tinggi dalam masa 30 hari dari tarikhnya (seksyen 29 yang dipinda).

Tempoh keseluruhan

Kesilapan biasa

• Tertinggal seorang waris. Setiap waris, termasuk ibu bapa si mati dan waris kepada waris yang telah meninggal dunia, perlu dinamakan.
• Borang DDA tidak lengkap. Borang tanpa cara pembahagian diisi akan ditolak.
• Tidak hadir perbicaraan. Tiga kali tidak hadir, permohonan dibatalkan.
• Menunggu terlalu lama. Jika seorang waris meninggal dunia sebelum pusaka selesai (pusaka berlapis), bahagiannya perlu dibahagikan semula kepada warisnya, dan pecahan menjadi lebih rumit.
• Tidak mendaftarkan perintah. Tanah kekal atas nama si mati sehingga perintah didaftarkan.
• Memilih laluan yang salah. Semak nilai harta dan wasiat dahulu sebelum memfailkan.

Senarai semak sebelum memfailkan

• Sijil kematian si mati (dan waris yang telah meninggal dunia)
• Senarai lengkap waris dengan kad pengenalan dan alamat
• Salinan geran dan carian rasmi terkini
• Senarai harta dan anggaran nilai, serta hutang si mati
• Sijil perkahwinan si mati
• Akaun MyLAND dan akses kepada Pesuruhjaya Sumpah
• Perbincangan awal keluarga tentang cara pembahagian

Selepas pusaka selesai

Selepas perintah didaftarkan, tanah yang dimiliki ramai waris boleh menjadi sukar diurus. Baca Tanah pusaka ramai waris: cara setuju dan pecah bahagian untuk pilihan seterusnya, dan halaman tanah pusaka untuk sesi taklimat keluarga bersama RumahHQ. RumahHQ tidak memberi nasihat undang-undang; kami menghubungkan keluarga dengan peguam yang berkelayakan.

Untuk pertanyaan tentang permohonan anda, hubungi Pusat Pertanyaan Pusaka JKPTG di talian 03-8871 2999.